Geneza i historia euro
Geneza i historia euro
Ò W dniu 1 stycznia 1999 r. na obszarze 11 spośród 15 krajów Unii Europejskiej zaczęła funkcjonować unia walutowa. Jest ona ostatnim etapem integracji gospodarczej w Europie, zapoczątkowanej w 1950 r. przez byłego francuskiego premiera Roberta Schumana, który zaproponował połączenie europejskich zasobów węgla i stali.
Ò Podwaliny pod procesy integracyjne położono w 1958 r., kiedy to na mocy Traktatu Rzymskiego powstała Europejska Wspólnota Gospodarcza (EWG). Liczyła ona początkowo 6 członków, by przez kolejne poszerzenia dojść do obecnej liczby 15. Mocą Traktatu z Maastricht z 1992 r. Europejska Wspólnota Gospodarcza została przekształcona we Wspólnotę Europejską, która razem z Europejską Wspólnotą Węgla i Stali oraz Europejską
Wspólnotą Energii Atomowej, zwaną Euratomem, składa się na Unię Europejską (UE). Już wtedy postanowiono, że od stycznia 1999 r. zacznie funkcjonować unia walutowa, tzn. że wchodzące w jej skład kraje będą posługiwać się jedną, wspólną walutą.
Ò W skład unii walutowej - oficjalna nazwa brzmi Unia Gospodarcza i Walutowa (UGW; ang. Economic and Monetary Union, EMU) - weszły kraje, które były zainteresowane przyjęciem wspólnej waluty i spełniły 5 tzw. kryteriów zbieżności:
Ò inflacja nie wyższa niż o 1,5 pkt. proc. średniej stopy inflacji w trzech krajach Unii Europejskiej, gdzie inflacja była najniższa,
Ò długoterminowe stopy procentowe nie przekraczające więcej niż o 2 pkt. proc. średniej stóp procentowych w 3 krajach UE o najniższej inflacji,
Ò deficyt budżetowy nie wyższy niż 3% PKB,
Ò dług publiczny nie większy niż 60% PKB,
Ò stabilny kurs wymiany waluty w ciągu ostatnich 2 lat.
Kryteria te spełniły: Austria, Belgia, Finlandia, Francja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Luksemburg, Niemcy, Portugalia oraz Włochy. Do UGW nie weszły 4 kraje członkowskie UE: Wielka Brytania i Dania - przeciwne temu, aby ich waluty narodowe zostały zastąpione przez euro - oraz Szwecja i Grecja, które wówczas nie spełniały kryteriów zbieżności. Ta ostatnia została dwunastym członkiem UGW w dniu 1 stycznia 2001 r.
ETAPOWY PRZEBIEG WPROWADZANIA EURO
Począwszy od 1998 r. możemy wyróżnić trzy etapy w procesie wprowadzenia gotówkowej postaci euro:
okres przygotowawczy (od 1 maja 1998 r. do 31 grudnia 1998 r.), w którym ustalono listę państw zakwalifikowanych do strefy euro, określono nieodwołalne kursy wymiany, utworzono także Europejski Bank Centralny;
okres przejściowy (od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2001 r.).
W tym czasie wprowadzono euro w formie bezgotówkowej, ustalono także, że euro i waluty narodowe będą, w tym
okresie, funkcjonować równolegle. Działalność rozpoczęły EBC i ESBC.
okres końcowy (od 1 stycznia 2002 r. Do 30 czerwca 2002 r.), w którym nastąpi wycofanie z obiegu monet i banknotów narodowych oraz wprowadzenie w ich miejsce monet i banknotów euro.
Począwszy od 1 marca 2002 r., stosowanie euro zamiast 12 walut narodowych krajów UGW jako miarę wartości, środka płatności czy tezauryzacji będzie obligatoryjne dla wszystkich
Korzyści dla członków
Ò spadek inflacji,
Ò stabilizacja kursów walutowych,
Ò zbieżność stóp procentowych,
Ò eliminacja ryzyka walutowego,
Ò zredukowanie kosztów związanych z wymianą walut,
Ò większa efektywność i płynność rynków finansowych,
Ò wyrównanie poziomu cen na terenie UWG,
Ò ułatwienia w podróżowaniu,
Ò ułatwienie przedsiębiorcom z terenów UWG ekspansji na rynki krajów sąsiadujących.
Najistotniejszą korzyścią z utworzenia UGW jest jej stabilizujące oddziaływanie na gospodarki krajów członkowskich. Niezależność banków centralnych oraz uczestnictwo w Europejskim Systemie Walutowym spowodowały, że jeszcze przed utworzeniem UGW inflacja w krajach członkowskich Unii spadła do niskiego poziomu, nastąpiła daleko posunięta zbieżność narodowych stóp procentowych oraz stabilizacja kursów walutowych.
Wprowadzenie euro wyeliminowało ryzyko walutowe występujące w obrębie UGW, tj. niepewność co do kształtowania się kursów między walutami narodowymi. Tym samym zredukowano koszty transakcyjne wymiany tych walut oraz koszty arbitrażu walutowego, czyli operacji zabezpieczających przed ryzykiem kursowym. Zapewnia to większą swobodę i dynamiką prowadzenia działalności gospodarczej, a zwłaszcza handlu. Euro przyczynia się do powstania bardziej efektywnych i płynnych rynków finansowych oraz wpływa na ich stopniową integrację.
W rezultacie rynki te oferują dużo więcej możliwości inwestycyjnych niż rozczłonkowane rynki narodowe. Wzrasta konkurencja na poszczególnych rynkach kapitałowych, między centrami finansowymi oraz między bankami i towarzystwami ubezpieczeniowymi. Przedsiębiorstwa zmieniają strukturę pozyskiwania funduszy na swą działalność i rozwój - coraz częściej sięgają po tańsze, niż kredyty bankowe, instrumenty rynku kapitałowego. Wszystko to prowadzi do optymalnej alokacji kapitału
Jednym z najistotniejszych zadań, które stawiano przed unią walutową i wprowadzeniem euro, było wyrównanie poziomu cen na terenie UGW. Jest ono niezbędne dla ostatecznego ukształtowania się jednolitego rynku europejskiego oraz wzrostu konkurencji.
Duże różnice między cenami tych samych produktów oznaczają rynkową nieefektywność, gdyż zmuszają konsumentów do straty czasu i energii na poszukiwanie miejsc, gdzie produkty są tańsze. Z momentem pojawienia się gotówki euro dużo łatwiej będzie można podróżować po krajach unii walutowej - odpadnie potrzeba wymiany jednej waluty narodowej na inną, co oznaczać będzie oszczędność czasu i pieniędzy.
Dla przedsiębiorstw z obszaru UGW wprowadzenie euro oznaczać będzie łatwiejszą ekspansję na rynki krajów sąsiadujących, gdyż znikną kłopoty z posługiwaniem się różnymi walutami narodowymi. Korzyścią samą w sobie jest przynależność do ugrupowania o tak wielkim potencjale gospodarczym jak UGW, która poza USA i Japonią zaliczana jest do największych potęg gospodarczych świata
Znaczenie Unii Walutowej dla Polski
Ò zmniejszenie kosztów transakcyjnych,
Ò zmniejszenie kosztów operacji bankowych,
Ò dostęp do nowych źródeł finansowania,
Ò większa przejrzystość cen,
Ò korzystniejsza oferta cenowa usług bankowych,
Ò większa konkurencja ze strony z obszaru UWG,
Ò zwiększenie innowacyjności polskich przedsiębiorstw
Ustanowienie UGW ma istotne konsekwencje dla polskich podmiotów gospodarczych. Pojawienie się euro jest znaczącym wydarzeniem zwłaszcza dla tych przedsiębiorstw, dla których handel międzynarodowy oraz międzynarodowe operacje finansowe odgrywają istotną rolę. Zmniejszają się koszty transakcyjne związane z operacjami zabezpieczającymi przed ryzykiem kursowym, gdyż ryzyko to znikło na obszarze walut wchodzących do strefy euro. Możliwość posługiwania się euro zamiast 12 walutami narodowymi zmniejsza koszty, ponoszone wcześniej przy sprzedaży i zakupie tych walut.
Zastąpienie rachunków bankowych prowadzonych w walutach narodowych strefy euro jednym rachunkiem w euro zmniejszy koszty prowadzenia rachunków, uprości też istotnie zarządzanie gotówką w przedsiębiorstwach. Euro staje się dla polskich przedsiębiorstw walutą kontraktów i płatności, w której mogą być zarówno zaciągane kredyty, jak również emitowane instrumenty dłużne.
Euro stwarza tu polskim przedsiębiorstwom nowe możliwości zaopatrywania się w kapitał - inwestorzy na eurorynku szukają okazji do zróżnicowania swych portfeli pod względem geograficznym, a zainteresowani wyższą rentownością inwestycji skłonni są kupować papiery o niższych cenach. Większa przejrzystość cen, jaką powoduje euro, oznacza łatwiejszy wybór zagranicznych dostawców i odbiorców - prościej jest porównywać ich oferty, wyrażone w tej samej walucie.
Przedsiębiorstwa mogą też liczyć na szerszą oraz korzystniejszą cenowo ofertę usług bankowych - pojawienie się euro znacznie zaostrzyło konkurencję między instytucjami finansowymi. Licząc się z możliwością wywierania przez firmy z UGW presji, by handel z Polską był fakturowany i rozliczany w euro, wszystkie znaczące polskie banki wprowadziły do swej oferty produkty wyrażone we wspólnej europejskiej walucie.
Zastąpienie rachunków bankowych prowadzonych w walutach narodowych strefy euro jednym rachunkiem w euro zmniejszy koszty prowadzenia rachunków, uprości też istotnie zarządzanie gotówką w przedsiębiorstwach. Euro staje się dla polskich przedsiębiorstw walutą kontraktów i płatności, w której mogą być zarówno zaciągane kredyty, jak również emitowane instrumenty dłużne.
Euro stwarza tu polskim przedsiębiorstwom nowe możliwości zaopatrywania się w kapitał - inwestorzy na eurorynku szukają okazji do zróżnicowania swych portfeli pod względem geograficznym, a zainteresowani wyższą rentownością inwestycji skłonni są kupować papiery o niższych cenach. Większa przejrzystość cen, jaką powoduje euro, oznacza łatwiejszy wybór zagranicznych dostawców i odbiorców - prościej jest porównywać ich oferty, wyrażone w tej samej walucie.
Przedsiębiorstwa mogą też liczyć na szerszą oraz korzystniejszą cenowo ofertę usług bankowych - pojawienie się euro znacznie zaostrzyło konkurencję między instytucjami finansowymi. Licząc się z możliwością wywierania przez firmy z UGW presji, by handel z Polską był fakturowany i rozliczany w euro, wszystkie znaczące polskie banki wprowadziły do swej oferty produkty wyrażone we wspólnej europejskiej walucie.
Umożliwia swym klientom prowadzenie rachunków w euro, zaciąganie kredytów w euro, dokonywanie płatności w tej walucie i praktycznie rzecz biorąc posługiwanie się euro we wszystkich produktach bankowych, łącznie z emisją instrumentów dłużnych.
Z drugiej strony polscy przedsiębiorcy muszą się liczyć ze zwiększoną konkurencją ze strony firm z obszaru UGW. Dalsza integracja europejskiego rynku towarów i usług umożliwia wydajnym firmom z krajów strefy euro znaczne poszerzenie ich rynków zbytu. Jednocześnie firmy te są zmuszone do większej innowacyjności, gdyż nie mogą już powiększać swej konkurencyjności drogą dewaluacji waluty krajowej. Możliwe jest także, iż te spośród firm z obszaru UGW, które przegrają na swym terenie walkę konkurencyjną, będą częściej szukać szans na rynkach wschodnich, w tym w Polsce.
Banki wobec EURO
Obowiązki banków komercyjnych wobec klientów:
konwersja (przewalutowanie) z 12 walut narodowych na euro:
É wszystkich rachunków bankowych,
É wszystkich produktów finansowych, znajdujących się w ofercie banku,
É zapisów w księgach banku,
É zapisów w sprawozdawczości bankowej,
É informacji, zawartych w oprogramowaniu systemu informatycznego banku.
zaopatrzenie się w taką ilość poszczególnych nominałów banknotów i monet euro, aby móc:
É w okresie od 1 stycznia 2002 r. do 31 grudnia 2002 r. wymienia na euro na każde żądanie klienta, bez zakłóceń, dowolną ilość banknotów i monet 12 walut narodowych,
É począwszy od 1 stycznia 2002 r. wypłacać euro z rachunków walutowych,
É począwszy od 1 stycznia 2002 r. dokonywać transakcji kupna/sprzedaży w relacji euro/złoty.
logistyczne przygotowanie się (we współpracy z bankami komercyjnymi z obszaru UGW) do wymiany
na euro wycofywanych z obiegu walut narodowych i przekazania tych walut za granicę:
É poinformowanie klientów, co ich czeka, oraz doradzanie, jakie kroki i w jakim czasie powinni podjąć, aby cały proces przestawienia się na euro przebiegł dla nich jak najsprawniej;
É uwzględnienie kosztów całej tej operacji przy planowaniu budżetu banku.
Przeliczanie EURO
NIEODWOŁALNE KURSY WYMIANY
Osią unii walutowej było ustanowienie nowej waluty - euro - która automatycznie zastąpiła ECU w stosunku 1:1 i która z dniem 1 stycznia 2002 r. zastąpi 12 walut narodowych krajów członkowskich UGW. Już z chwilą utworzenia UGW waluty narodowe utraciły swój byt samoistny i stały się jedynie narodowym wyrażeniem euro. Kursy 12 walut narodowych zostały ustalone w sposób sztywny i nieodwołalny.
Wynoszą one:
Ò 1 euro (EUR) = 13,7603 szylinga austriackiego (ATS)
Ò 1 euro = 40,3399 franka belgijskiego (BEF) i luksemburskiego (LUF)
Ò 1 euro = 5,94573 marki fińskiej (FIM)
Ò 1 euro = 6,55957 franka francuskiego (FRF)
Ò 1 euro = 166,386 pesety hiszpańskiej (ESP)
Ò 1 euro = 2,20371 guldena holenderskiego (NLG)
Ò 1 euro = 0,787564 funta irlandzkiego (IEP)
Ò 1 euro = 1,95583 marki niemieckiej (DEM)
Ò 1 euro = 200,482 eskudo portugalskiego (PTE)
Ò 1 euro = 1936,27 lira włoskiego (ITL)
Ò 1 euro = 340,750 drachmy greckiej (GRD).
SPOSÓB PRZELICZANIA MIĘDZY EURO A WALUTAMI NARODOWYMI
Kursy 12 walut narodowych do euro są wyrażone za pomocą 6 cyfr, do których nie wlicza się początkowego zera.
Na przykład:
1 EUR = 13,7603 ATS,
1 EUR = 1936,27 ITL,
1 EUR = 0,787564 IEP.
Przy dokonywaniu przeliczeń nie wolno tych kursów zaokrąglać. Kursy wymienne mogą mieć wyłącznie postać:
1euro = x jednostek waluty narodowej.
Nie istnieją w związku z tym kursy w postaci:
1 jednostka waluty narodowej = x jednostek euro.
Przeliczając walutę narodową na euro, dzielimy sumę w walucie narodowej przez kurs wymiany, składający się z 6
cyfr:
np. 1000 DEM: 1,95583 = 511,29 EUR.
Jeśli chodzi o Polskę, to notowany jest kurs złotego do euro w postaci 1 EUR = x PLN. Również w tym przypadku
nie wolno stosować relacji odwrotnej: 1 PLN = x EUR. W polskiej tabeli kursowej kursy walut podawane są z
dokładnością do 4 miejsc po przecinku. Przeliczenia między walutami narodowymi UGW są w Polsce dokonywane
za pośrednictwem euro.
Banknoty i monety EURO
Banknoty euro przedstawiają bramy i okna na stronie przedniej oraz mosty na stronie odwrotnej. Wszystkie prezentują różne, wspomniane w opisie, okresy w sztuce europejskiej. Pozostałe elementy wzoru zawierają: symbol Unii Europejskiej, nazwę waluty w alfabecie łacińskim i greckim; inicjały Europejskiego Banku Centralnego w językach urzędowych państw członkowskich, symbol © wskazujący na zabezpieczenie praw autorskich oraz podpis prezesa Europejskiego Banku Centralnego.
W przeciwieństwie do banknotów euro, które w każdym państwie członkowskim UGW będą miały jednakowe obie strony, monety euro będą miały jedną stronę wspólną (awers), zaś drugą - narodową (rewers). Koncepcja wspólnych i narodowych stron monet euro ma odzwierciedlać ideę integracji europejskiej (tj. jednoczenie się z zachowaniem różnic narodowych), a ponadto zwiększyć stopień ich akceptacji przez mieszkańców UE.
Naturalnie, każda moneta euro - bez względu na stronę narodową - będzie prawnym środkiem płatniczym w całej strefie euro, a nie tylko w państwie członkowskim, w którym została wyemitowana.
Euro będzie podzielone na 100 centów. W obiegu będzie:
siedem banknotów banknotów o nominałach:
5 Euro
10 Euro
20 Euro
50 Euro
100 Euro
200 Euro
500 Euro
osiem monet (1, 2, 5, 10, 20, 50 centów oraz 1 i 2 Euro):
